گزارش: تمیم عطایی
عبدالاحد مومند، نخستین فضانورد افغانستان و یکی از شناختهشدهترین چهرههای علمی این کشور، روز یکشنبه ۲۱ جون در سن ۶۷ سالگی در آلمان درگذشت.
به گفته اعضای خانواده او، آقای مومند مدتی با بیماری سرطان دستوپنجه نرم میکرد و تحت درمان قرار داشت. او از سال ۱۹۹۲ همراه با خانوادهاش در شهر اشتوتگارت آلمان زندگی میکرد و از خود دو دختر و یک پسر به یادگار گذاشته است.
درگذشت عبدالاحد مومند پایان زندگی مردی است که نام افغانستان را در یکی از مهمترین عرصههای علمی جهان ثبت کرد. او در سال ۱۹۸۸ میلادی، زمانی که تنها ۲۹ سال داشت، به عنوان نخستین فضانورد افغانستان راهی ایستگاه فضایی «میر» شد و به مدت ۹ روز در فضا اقامت کرد.
این سفر نه تنها یک دستاورد علمی برای افغانستان محسوب میشد، بلکه جایگاه ویژهای در تاریخ جهان اسلام نیز داشت. عبدالاحد مومند نخستین فضانورد مسلمان بود که قرآن کریم را با خود به فضا برد و بخشی از آن را در مدار زمین تلاوت کرد.
یکی از خاطرهانگیزترین لحظات این مأموریت، تماس تلفنی او با مادرش از ایستگاه فضایی «میر» بود؛ رویدادی که باعث شد زبان پشتو در فهرست زبانهایی قرار گیرد که برای نخستین بار از فضا با آن سخن گفته شده است.
مومند در سالهایی به فضا سفر کرد که افغانستان درگیر جنگ و بیثباتی سیاسی بود؛ اما موفقیت او برای بسیاری از افغانها نمادی از توانایی، دانش و ظرفیتهای انسانی این کشور به شمار میرفت. نام او برای دههها با افتخار ملی، پیشرفت علمی و رؤیای رسیدن به فراتر از مرزهای زمین گره خورده بود.
در سالهای پس از مهاجرت به آلمان، عبدالاحد مومند زندگی نسبتاً دور از رسانهها را برگزید، اما همچنان به عنوان یکی از برجستهترین شخصیتهای علمی افغانستان شناخته میشد.
با درگذشت او، افغانستان یکی از معدود چهرههایی را از دست داد که توانسته بود پرچم این کشور را در عرصهای جهانی و فراتر از مرزهای جغرافیا به اهتزاز درآورد. میراث او نه تنها در تاریخ فضانوردی، بلکه در حافظه جمعی نسلهای افغان به عنوان نمادی از امید، دانش و امکان پیشرفت باقی خواهد ماند.
خانواده عبدالاحد مومند اعلام کردهاند که جزئیات مراسم تدفین و فاتحه او متعاقباً منتشر خواهد شد.
