گزارشگر: تمیم عطایی
در حالی که رسانهها و خبرنگاران افغانستان یکی از دشوارترین دورههای کاری خود را پس از بازگشت طالبان به قدرت سپری میکنند، جمعی از خبرنگاران، مدیران رسانهای و فعالان رسانه در کشورهای مختلف اروپایی و آسیایی از آغاز به کار «فدراسیون بینالمللی رسانههای افغانستان» خبر دادهاند؛ نهادی که هدف آن حمایت از جامعه رسانهای افغانستان و دفاع از آزادی بیان عنوان شده است.
بنیانگذاران این فدراسیون روز پنجشنبه، ۱۴ جوزا، با نشر اعلامیهای اعلام کردند که این نهاد در واکنش به چالشهای گستردهای که طی سالهای اخیر دامنگیر رسانهها و خبرنگاران افغانستان شده، تأسیس شده است.
بر اساس اعلامیه منتشرشده، فدراسیون بینالمللی رسانههای افغانستان یک نهاد مستقل، غیرانتفاعی، غیردولتی و غیرسیاسی است که فعالیت خود را با هدف حمایت از خبرنگاران و کارکنان رسانهای، دفاع از آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات، تقویت همبستگی میان رسانهها و جلب حمایت نهادهای بینالمللی آغاز کرده است.
مسئولان این فدراسیون میگویند که این نهاد تلاش خواهد کرد بهعنوان یک چتر هماهنگکننده حرفهای، زمینه همکاری میان خبرنگاران و رسانههای افغانستان در داخل و خارج از کشور را فراهم ساخته و از خبرنگاران آسیبپذیر و در معرض خطر حمایت کند.
در اعلامیه تأسیس این نهاد آمده است که جامعه رسانهای افغانستان طی سالهای اخیر با فشارهای بیسابقهای از جمله محدودیتهای گسترده بر آزادی رسانهها، مشکلات اقتصادی، مهاجرت اجباری خبرنگاران، تهدیدهای امنیتی و فشارهای حقوقی مواجه بوده است؛ شرایطی که ادامه فعالیت حرفهای بسیاری از رسانهها را با چالش جدی روبهرو کرده است.
این فدراسیون همچنین اعلام کرده است که توسعه برنامههای آموزشی، ارتقای ظرفیتهای حرفهای خبرنگاران، حمایت از رسانههای افغانستان در تبعید و پیگیری وضعیت خبرنگاران در معرض تهدید از جمله محورهای اصلی فعالیت آن خواهد بود.
آغاز به کار این نهاد در شرایطی صورت میگیرد که نهادهای مدافع آزادی رسانهها بارها نسبت به محدود شدن فضای فعالیت رسانهای در افغانستان هشدار دادهاند. پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در آگست ۲۰۲۱، دهها رسانه فعالیت خود را متوقف کردهاند و صدها خبرنگار کشور را ترک کردهاند.
بر اساس آمار ارائهشده از سوی مسئولان فدراسیون، طی چهار سال گذشته دستکم ۲۵ مورد محدودیت رسمی بر فعالیت رسانهها در افغانستان وضع شده است. محدودیتهایی که شامل ممنوعیتهای محتوایی، محدودیت در پوشش رویدادها، فشار بر خبرنگاران و محدودیتهای فزاینده بر فعالیت زنان در رسانهها میشود.
در همین حال، وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان اخیراً از تمدید مجوز فعالیت تنها سه نهاد رسانهای و لغو فعالیت سایر نهادهای رسانهای در سطح کشور خبر داده است؛ اقدامی که به گفته این وزارت برای «منظمتر شدن فعالیتها» انجام شده، اما نگرانیهای تازهای را در میان فعالان رسانهای درباره محدودتر شدن فضای مدنی و رسانهای در افغانستان ایجاد کرده است.
بنیانگذاران فدراسیون بینالمللی رسانههای افغانستان تأکید کردهاند که رسانههای آزاد و مستقل یکی از پایههای اساسی آگاهی عمومی، پاسخگویی حکومتها و حفاظت از ارزشهای دموکراتیک به شمار میروند و حمایت از این بخش در شرایط کنونی افغانستان بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
این فدراسیون از خبرنگاران، رسانهها، سازمانهای بینالمللی، نهادهای حقوق بشری و فعالان حوزه رسانه خواسته است بر تقویت جامعه رسانهای افغانستان و حفاظت از آزادی بیان با این نهاد همکاری کنند.
