گزارشگر: تمیم عطایی
دکتر مسعود ترشت‌وال، استاد دانشگاه و پژوهشگر امور صلح و حل منازعه، در پنجمین نشست «کمبریج درباره افغانستان» تأکید کرده است که حل بحران افغانستان تنها با تغییر حکومت‌ها و جابه‌جایی افراد در ساختار قدرت ممکن نیست و این کشور به یک بحث جدی و بی‌پرده درباره قانون اساسی، مدل حکومت‌داری و چگونگی توزیع قدرت نیاز دارد.
ترشت‌وال در ارزیابی «نقشه راه جامع و ترکیبی برای آینده افغانستان» گفت، بخش مهمی از بحران چند دهه اخیر افغانستان به تمرکز قدرت و منازعه بر سر نحوه توزیع آن بازمی‌گردد؛ از این‌رو، هر طرحی برای آینده کشور باید به جای تمرکز صرف بر تغییر حاکمان، ساختار سیاسی و مناسبات قدرت را نیز مورد بازنگری قرار دهد.
او تأکید کرد که موضوعاتی مانند قانون اساسی و مدل حکومت‌داری آینده نباید به آینده نامعلوم افغانستان موکول شوند. به باور این پژوهشگر، زمان مناسب برای طرح مسائل دشوار و اختلاف‌برانگیز، همین اکنون است و نخبگان سیاسی و اجتماعی افغانستان باید بدون ملاحظه درباره ساختار مطلوب نظام سیاسی، نحوه توزیع قدرت و رابطه میان حکومت و شهروندان گفت‌وگو کنند.
ترشت‌وال همچنین بر ضرورت ایجاد منشور نخبگانی و بازسازی اعتماد سیاسی تأکید کرد و گفت نبود اعتماد میان جریان‌های مختلف، یکی از موانع مهم در مسیر رسیدن به یک توافق سیاسی پایدار است. او خواستار گفت‌وگویی مسئولانه شد که در آن اختلافات پنهان نشوند، بلکه به شکل صریح و علمی مورد بحث قرار گیرند.
این استاد دانشگاه، شهروند‌محوری را یکی دیگر از پایه‌های مهم نظام سیاسی آینده افغانستان دانست. به گفته او، شهروندان نباید بر اساس قومیت، منطقه، جایگاه اجتماعی یا میزان نزدیکی به قدرت از یکدیگر تفکیک شوند. همه مردم باید از حقوق و مسئولیت‌های برابر برخوردار باشند و هیچ گروهی نباید خود را صاحب اصلی کشور و دیگران را مهمان تلقی کند.
ترشت‌وال در بخش دیگری از سخنانش بر ضرورت تعیین روشن حدود صلاحیت میان حکومت مرکزی و ساختارهای محلی تأکید کرد. او گفت نظام سیاسی آینده باید بتواند میان حفظ انسجام ملی و مشارکت مؤثر مردم در اداره امور محلی توازن ایجاد کند؛ موضوعی که به گفته او، نیازمند تعریف دقیق مسئولیت‌ها و اختیارات مرکز و واحدهای محلی است.
او در عین حال هشدار داد که تقلیل بحران افغانستان به مسئله چند حاکم یا چند چهره سیاسی، تصویری ناقص از مشکل این کشور ارائه می‌کند. از دید او، حتی تغییر افراد در رأس قدرت، بدون اصلاح مناسبات قدرت و ایجاد مشارکت واقعی شهروندان، الزاماً به ثبات سیاسی منجر نخواهد شد.
ترشت‌وال همچنین اتکا به راه‌حل‌های بیرونی و خارجی‌گرایی افراطی را از عواملی دانست که روند حل بحران افغانستان را دشوار کرده است. او تأکید کرد که بخش عمده بحران افغانستان ریشه داخلی دارد و دستیابی به راه‌حل پایدار نیز نیازمند گفت‌وگوی داخلی، تفاهم سیاسی و مشارکت شهروندان است.
پنجمین نشست «کمبریج درباره افغانستان» با حضور شماری از نمایندگان جریان‌های سیاسی و نظامی مخالف طالبان، فعالان مدنی و حقوق بشری و دانشگاهیان در دانشگاه کمبریج برگزار شده است. در این نشست، «نقشه راه جامع ترکیبی» نیز مورد بحث قرار گرفته؛ سندی که به گفته برگزارکنندگان، مجموعه‌ای از پیشنهادها و نقشه‌های سیاسی درباره آینده افغانستان را در یک چارچوب واحد گرد آورده است.
با این حال، تمرکز سخنان مسعود ترشت‌وال در این نشست بیش از آن‌که بر تغییر یک حکومت یا جایگزینی یک گروه سیاسی با گروه دیگر باشد، بر چگونگی ساختن یک نظام سیاسی قابل توافق قرار داشت؛ نظامی که به گفته او باید بر قانون اساسی روشن، توزیع متوازن قدرت، حقوق برابر شهروندان، مشارکت سیاسی و رابطه تعریف‌شده میان مرکز و محلات استوار باشد.
ترشت‌وال در پایان تأکید کرد که افغانستان برای عبور از بحران کنونی به یک گفت‌وگوی ملی، علمی و بدون تعارف نیاز دارد؛ گفت‌وگویی که در آن موضوعات اساسی، حتی اگر اختلاف‌برانگیز باشند، کنار گذاشته نشوند و در نهایت به طراحی یک ساختار جامع، فراگیر، مدرن، شهروند‌محور و عدالت‌گستر برای آینده کشور منجر شود.
