گزارشگر تمیم عطایی
در ادامه سیاستهای محدودکننده مذهبی، منابع محلی در کابل گزارش میدهند که نیروهای طالبان در شماری از مناطق این شهر، از برگزاری نماز عید فطر توسط شهروندان شیعه جلوگیری کردهاند؛ اقدامی که بهعنوان نشانهای آشکار از تبعیض مذهبی و فشار سیستماتیک بر اقلیتها ارزیابی میشود.
بر اساس این گزارشها، در حالیکه بخش قابل توجهی از شیعیان افغانستان روز شنبه را بهعنوان نخستین روز عید فطر گرامی داشتند، نیروهای طالبان با استقرار در ورودی مساجد، بهویژه در مناطق غرب کابل، مانع ورود نمازگزاران شدند. شاهدان عینی از حوزه ششم و منطقه دشت برچی تأیید کردهاند که نیروهای طالبان عملاً اجازه برگزاری نماز عید را به شیعیان ندادهاند.
این اقدام در تضاد مستقیم با آزادی انجام مناسک دینی ارزیابی میشود؛ بهویژه آنکه طالبان پیشتر روز پنجشنبه را بهعنوان عید فطر اعلام کرده و از همه شهروندان، از جمله شیعیان، خواسته بودند مطابق این اعلام عمل کنند. با این حال، بسیاری از پیروان مذهب تشیع با استناد به فتوای مراجع تقلید خود، از جمله علی سیستانی، روز شنبه را عید دانسته و از پذیرش دستور طالبان خودداری کردند.
همزمان، گزارشهایی نیز از بازداشت شماری از روحانیون شیعه منتشر شده است؛ موضوعی که در صورت تأیید، نشاندهنده تشدید فشار بر رهبران مذهبی این جامعه خواهد بود. طالبان تاکنون بهطور رسمی به این رویدادها واکنش نشان ندادهاند.
در تحولی مرتبط، طالبان موضع سختگیرانهتری نیز در قبال آیینهای فرهنگی اتخاذ کردهاند. بهتازگی، سیفالاسلام خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان، با نشر اظهارات شماری از «عالمان دین»، جشن نوروز را «ناروا» و متعلق به «دوران جاهلیت» توصیف کرده است. در این اظهارات، حتی ادعا شده که بزرگداشت نوروز میتواند «گناه کبیره» محسوب شود.
این در حالی است که نوروز بهعنوان یکی از کهنترین جشنهای فرهنگی منطقه، در کشورهای مختلف از جمله ایران، آسیای میانه و بخشهایی از خاورمیانه گرامی داشته میشود و بهعنوان «روز بینالمللی نوروز» توسط یونسکو در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت ثبت شده است.
مجموع این اقدامات—از جلوگیری از برگزاری مناسک مذهبی شیعیان تا نفی آیینهای فرهنگی ریشهدار—تصویری روشن از رویکرد حاکمیت طالبان ارائه میدهد: تلاشی هدفمند برای یکسانسازی اجباری مذهبی و فرهنگی که پیامد آن، حذف تدریجی تنوع دینی و هویتی در افغانستان است.
