ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور افغانستان، اعلام کرده است که شهروندان افغانستان نیز در میان کشتهشدگان و بازداشتشدگان اعتراضهای اخیر ایران قرار دارند؛ اعتراضهایی که به یکی از پرچالشترین رویدادهای سیاسی و امنیتی سالهای اخیر این کشور تبدیل شده است.
ریچارد بنت روز شنبه، ۲ حوت، در بیانیهای در شبکه اکس نوشت که هرچند آمار مشخصی از مهاجران افغان کشتهشده در دست نیست، اما با توجه به حضور حدود پنج میلیون شهروند افغانستان در ایران، شماری از آنان در جریان اعتراضها جان باختهاند. او تأکید کرده است که اکثریت کشتهشدگان و بازداشتشدگان را «افراد عادی، از جمله کودکان» با پیشینههای قومی و مذهبی گوناگون تشکیل میدهند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که گروهی از کارشناسان سازمان ملل نیز خواستار شفافیت فوری دولت ایران در مورد سرنوشت بازداشتشدگان، ناپدیدشدگان و مفقودشدگان اعتراضهای سراسری شدهاند. آنان همچنین توقف کامل احکام اعدام مرتبط با این اعتراضها را مطالبه کردهاند.
در سطح بینالمللی،دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در یک نشست خبری مدعی شد که «در مدت کوتاهی ۳۲ هزار نفر» در ایران کشته شدهاند؛ رقمی که بهسرعت با واکنش مقامهای ایرانی روبهرو شد. او وضعیت جاری را «بسیار غمانگیز» توصیف کرد و میان مردم ایران و رهبران سیاسی این کشور تمایز قائل شد.
در پاسخ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پیامی در اکس از ترمپ خواست «با مدرک صحبت کند». او اعلام کرد که دولت ایران پیشتر فهرست «جامع» ۳۱۱۷ قربانی، از جمله حدود ۲۰۰ نیروی انتظامی، را منتشر کرده است. به گفته او، در صورت تردید نسبت به این دادهها، منتقدان باید مستندات ارائه کنند.
در مقابل، شماری از سازمانهای حقوق بشری ایرانی آمار کشتهشدگان را بسیار بالاتر دانسته و رقم آن را بیش از هفت هزار نفر اعلام کردهاند؛ آماری که بهصورت مستقل قابل راستیآزمایی نیست، اما نشاندهنده شکاف عمیق میان روایت رسمی و گزارشهای نهادهای مستقل است.
مقامهای ایرانی معترضان را «تروریست» توصیف میکنند، در حالی که نهادهای حقوق بشری بینالمللی بر حق اعتراض مسالمتآمیز و ضرورت پاسخگویی دولت در قبال استفاده از زور تأکید دارند.
حضور میلیونی مهاجران افغان در ایران، این بحران را به مسئلهای فراتر از مرزهای ملی تبدیل کرده است. اظهارات بنت نشان میدهد که پیامدهای امنیتی و حقوق بشری اعتراضهای ایران، بهطور مستقیم بر یکی از آسیبپذیرترین جوامع مهاجر منطقه نیز سایه افکنده است؛ جامعهای که پیش از این نیز با چالشهای حقوقی، اقتصادی و اجتماعی گسترده روبهرو بوده است.
